«Η Κοκκινοσκουφίτσα και ο κατηραμένος Λύκος» : Το εικαστικό εγχείρημα

Στον αφηρημένο χωροχρόνο του μπερντέ, όπου το σήμερα με το χθες συμβιώνουν αδιαχώριστα, και όπου συγχωνεύονται πολιτισμοί, μύθος, πραγματικότητα και παραδόσεις, εισέρχεται τώρα η εγχάρακτη μελανόμορφη φιγούρα της Κοκκινοσκουφίτσας και του ‘κατηραμένου Λύκου’.
Το παραμύθι «Η Κοκκινοσκουφίτσα και ο κατηραμένος Λύκος» προστίθεται έτσι στο ρεπερτόριο του Ελληνικού Θεάτρου Σκιών, ενώ αποτελεί συνάμα και μία ακόμη διασκευή στη μακρά ευρωπαϊκή πορεία των εκδοχών της ιστορίας της μικρής ηρωίδας, που ξεκινά από τον 14ο αιώνα και την προφορική παράδοση Γαλλικών λαϊκών μύθων ή των αντίστοιχων Ιταλικών παραμυθιών της La finta nonna,  αιώνες πριν από την πρώτη γνωστή καταγεγραμμένη Le petit Chaperon Rouge του Σαρλ Περώ (Charles Perrault) στα 1679, ή την πιο γνωστή μεταγενέστερη εκδοχή της Rotkäppchen των αδελφών Γκριμ (Grimm) του 1812, που συνεχώς εμπλουτιζόμενες φτάνουν στο σήμερα.
Φτιαγμένες από χαρτόνι, όπως στην πρώτη περίοδο του Ελληνικού Θεάτρου Σκιών, και  με χαράξεις τις οποίες γεμίζουν χρωματιστές ζελατίνες με τα βασικά χρώματα, οι φιγούρες που εμψυχώνουν την ιστορία, δημιουργίες του  Τίτου Πετράκη, φωτογραφήθηκαν  και στήθηκαν με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας στις σελίδες του παραμυθιού, επιτυγχάνοντας έτσι, άμεσα οπτικά τη μεταβολή της όμορφης, αθώας, ευγενικής, ροδαλής μικρής χωριατοπούλας, αλλά και του πονηρού και λαίμαργου αχώριστου συντρόφου της και της υπόλοιπης παρέας τους, σε πρωταγωνιστές του Ε.Θ.Σ.
Αν όμως η Κοκκινοσκουφίτσα φιλοξενείται στον μπερντέ με το ‘ένδυμα’ που αυτός  επιβάλει, την ίδια στιγμή, συμβαίνει και ο Καραγκιόζης, να αναλαμβάνει κι αυτός ρόλο στη δική της ιστορία. Ο κατεργάρης αλλά και φιλοσοφημένος πένητας, με τα βασικά χαρακτηριστικά του της χοντρής μύτης, της καμπούρας και κυρίως με το μακρύ του χέρι -εργαλείο κεντρικό στη δράση και κυρίως σύμβολο της επιθυμίας του νου- χαρακτηριστικά  αναλλοίωτα στο χρόνο, παρουσιάζεται πολύχρωμος και πιστός στην παράδοση του Ε.Θ.Σ. σε διάφορους ρόλους, τη μια αφηγητής της ιστορίας της (με γυαλιά), και την άλλη, συμπρωταγωνιστής,  με εμβόλιμες, αλλά καίριες εμφανίσεις , ως δασοφύλακας, οδοντίατρος κλπ.
Η εναλλαγή μέσα και έξω από το χώρο και το χρόνο της πλοκής της ιστορίας, που επιτυγχάνεται με το εύρημα του αφηγητή Καραγκιόζη, υπογραμμίζεται εικονογραφικά κυρίως με την υπενθύμιση που εισάγει ο Τίτος του  ‘σκηνικού χώρου’ του μπερντέ, που έτσι επιτρέπει στο θεατή –αναγνώστη να αποστασιοποιείται κάθε τόσο από την δράση και να εισπράττει κριτικά τα ποικίλα μηνύματα του έργου.
Τα μηνύματα του έργου, μεταφέρονται εικαστικά με ιδιαίτερη ευκρίνεια και ευχέρεια: Το Καλό και η Αθωότητα, κεντρικής σημασίας στην Κοκκινοσκουφίτσα, αποδίδονται  μέσω της σχεδόν χορευτικής κίνησης των φιγούρων των ζώων, ή της ανοιξιάτικης φύσης, αλλά και της λεπτοκαμωμένης φιγούρας της πρωταγωνίστριας με τα ορθάνοιχτα, γεμάτα καλοσύνη μάτια με τα οποία ατενίζει τον κόσμο γύρω της. Αντίστροφα, στο Κακό, αντιστοιχείται η εμφάνιση του ‘κατηραμένου’ Λύκου,  με τις μνημειακές διαστάσεις και το κυρτό σώμα που μοιάζει να σκύβει πάνω από τα ‘θύματά του’, αίσθηση που εντείνεται από την σκηνοθετημένη λιτότητα των συνθέσεων στις οποίες πρωταγωνιστεί, με τις αγωνιώδεις γραμμές στα σκληρά περιγράμματα των ξερών δέντρων που τον περιστοιχίζουν.
Ανάμεσα στα ποικίλα έμμεσα και άμεσα μηνύματα που μεταφέρει ο προσεκτικός σχεδιασμός της κάθε εικόνας της ιστορίας αυτής, ευρηματική είναι και η μικρογραφία ενός πλαστικού μπουκαλιού που εισέρχεται στο πλάνο του παρθένου δάσους με τη βοήθεια της ψηφιακής τεχνολογίας, και το οποίο ηθελημένα ‘ξενίζει’ τοποθετημένο δίπλα στις φιγούρες, φτιαγμένες από τα χέρια του Τίτου. 
Περισσότερο δύσκολες έννοιες, όπως η κεντρική στο Ε.Θ.Σ. αντισυμβατική συμπεριφορά κάποιων ηρώων του, καταγράφονται εικαστικά, με τεχνάσματα, όπως όταν βλέπουμε τον Καραγκιόζη και τη γνωστή παρέα του, να απλώνονται σε δύο σελίδες, που έτσι παρουσιάζονται ανυπότακτες, καθώς συμβολικά με τον τρόπο αυτό, δηλώνουν ότι απολαμβάνουν ελευθερία μετακίνησης, αψηφώντας τα περιθώρια  και τα όρια της σελίδας.

Κάπως έτσι, το εικαστικά σύνθετο αυτό εγχείρημα, επιτυγχάνει εν τέλει την επιδιωκόμενη  συνάντηση της μακράς παράδοσης του Ε.Θ.Σ. με το παραμύθι της Κοκκινοσκουφίτσας, μεταφέροντας τον θεατή-αναγνώστη με τη  ζεστασιά του κόπου του ανθρώπινου έργου, και με το μακρύ χέρι του Καραγκιόζη στον αφαιρετικό χωροχρόνο του νου και της φαντασίας όπου ‘όλα μπορούν να συμβούν’.

                                                                               Ντενίζ-Χλόη Αλεβίζου
Δρ. ιστορικός της τέχνης